Wat is tirzepatide precies?
Tirzepatide komt van Eli Lilly en was het eerste geregistreerde middel dat de receptoren van twee darmhormonen tegelijk activeert: GIP en GLP-1. Die twee heten samen incretines. Ze komen vrij als je eet en zorgen dat de alvleesklier op het goede moment extra insuline maakt.
In de EU is tirzepatide als geneesmiddel toegelaten bij diabetes type 2 en voor gewichtsbeheersing, onder de merknaam Mounjaro. Een onderzoeksflacon met tirzepatide valt daarbuiten: dat is laboratoriummateriaal, zonder de registratie, de productie-eisen en de bijsluiter van het medicijn.
Twee incretines in één molecuul
Het molecuul is gebouwd op het raamwerk van GIP, met aanpassingen waardoor het ook de GLP-1-receptor aanzet. Twee ongewone bouwstenen, Aib genaamd, maken het bestand tegen afbrekende enzymen. Een vetzuur van twintig koolstofatomen laat het aan albumine in het bloed hechten; daardoor komt de halfwaardetijd uit op ongeveer vijf dagen, tegen enkele minuten voor de natuurlijke hormonen.
De twee receptoren overlappen deels in wat ze doen:
- Via de GLP-1-receptor: minder honger via de hersenen, een maag die trager leegloopt en een insulineafgifte die meebeweegt met de bloedsuiker.
- Via de GIP-receptor: ook insulineafgifte na een maaltijd, en daarnaast receptoren in vetweefsel en in de hersenen. Wat dit deel precies toevoegt aan het gewichtseffect, is nog niet opgehelderd.
Opvallend genoeg prikkelt tirzepatide de GIP-receptor sterker dan de GLP-1-receptor. En in een andere onderzoekslijn verlaagt juist het blokkeren van de GIP-receptor het gewicht. Die schijnbare tegenspraak laat zien dat de rol van GIP nog volop wordt uitgezocht.
SURMOUNT-1 en SURMOUNT-5
Het gewichtsonderzoek liep via het SURMOUNT-programma; voor diabetes type 2 bestaat een apart programma, SURPASS. In SURMOUNT-1 kregen 2539 volwassenen met obesitas, of met overgewicht plus een bijkomende aandoening, 72 weken lang wekelijks tirzepatide of een placebo. Iedereen kreeg daarnaast begeleiding bij eten en bewegen; mensen met diabetes deden niet mee.
Na 72 weken was het gewicht met 15 mg gemiddeld 20,9% gedaald, tegen 3,1% met placebo. De uitkomsten per dosis zijn een schoolvoorbeeld van een dosis-responscurve die afvlakt: van 5 naar 10 mg leverde gemiddeld 4,5 procentpunt extra gewichtsverlies op, van 10 naar 15 mg nog maar 1,4 procentpunt. Meer stof geeft dus niet evenredig meer effect, terwijl maag-darmklachten bij de hogere doses wat vaker voorkwamen.
In SURMOUNT-5 werd tirzepatide rechtstreeks vergeleken met semaglutide, bij volwassenen met obesitas zonder diabetes. Beide groepen kregen de hoogste dosis die ze goed verdroegen. Het gemiddelde gewichtsverlies na 72 weken: 20,2% met tirzepatide, 13,7% met semaglutide. Het is één studie, betaald door de fabrikant van tirzepatide, maar het verschil was duidelijk.
Doses in de studies
Omdat tirzepatide een geregistreerd geneesmiddel is, liggen de klinische doses vast. In SURMOUNT-1 begonnen deelnemers met 2,5 mg per week onder de huid, en elke vier weken kwam daar 2,5 mg bij tot de toegewezen onderhoudsdosis bereikt was. Dat trage opbouwen dient om maag en darmen te laten wennen.
| Wekelijkse dosis | Gewichtsverandering na 72 weken | Studie, in wie |
|---|---|---|
| Placebo | -3,1% | SURMOUNT-1, volwassenen met obesitas |
| 5 mg | -15,0% | SURMOUNT-1, volwassenen met obesitas |
| 10 mg | -19,5% | SURMOUNT-1, volwassenen met obesitas |
| 15 mg | -20,9% | SURMOUNT-1, volwassenen met obesitas |
| 10 of 15 mg | -20,2% (semaglutide: -13,7%) | SURMOUNT-5, volwassenen met obesitas |
Deze getallen beschrijven een medicijn dat onder medisch toezicht werd gegeven, in studies met een vaste opzet. Buiten die context zeggen ze weinig.
Bijwerkingen en aandachtspunten
- Maag en darmen: misselijkheid, diarree, braken en verstopping waren de meest gemelde klachten, vooral in de opbouwfase. Meestal waren ze licht tot matig en van voorbijgaande aard.
- Galblaas: galstenen en galblaasontsteking komen bij deze klasse vaker voor, mede doordat snel afvallen zelf het risico verhoogt.
- Alvleesklier: een acute ontsteking is zeldzaam gemeld en geldt als aandachtspunt voor alle middelen in deze groep.
- Lage bloedsuiker: vooral een risico bij mensen met diabetes die ook insuline of een sulfonylureumderivaat gebruiken.
- Nog open: de effecten na vele jaren gebruik en op harde uitkomsten zoals hartinfarcten worden nog onderzocht. Ook de verhouding tussen verloren vet en verloren spier krijgt veel aandacht.
Tirzepatide kopen: waar let je op?
De grootste valkuil bij tirzepatide is verwarring: tussen bijnamen, tussen verwante peptiden, en tussen een onderzoeksflacon en het medicijn. Loop deze punten na voordat je bestelt.
- De naam op het certificaat. Trizzy is een bijnaam uit de handel. Het analysecertificaat hoort tirzepatide te noemen, eventueel met de code LY3298176.
- De massa. Tirzepatide weegt 4813,5 Da. Rond 4731 Da hoort bij retatrutide, rond 4114 Da bij semaglutide; zo zie je in één oogopslag welke van de drie in de flacon zit.
- De zuiverheid. Een lang peptide met een vetzuurketen is lastig te maken, en onderweg kunnen kortere of onvolledige ketens ontstaan. HPLC toont die als aparte pieken naast de hoofdpiek.
- Poeder, geen pen. Een onderzoeksflacon bevat 10 mg gevriesdroogd poeder voor laboratoriumwerk. Het is geen vervanging van het geregistreerde medicijn.
- Direct koud wegzetten. Bewaar het poeder bij -20 °C. Hoe je het daarna oplost en bewaart, staat in peptiden oplossen en bewaren.
King Peptides levert tirzepatide onder de productnaam Trizzy (Tirzepatide) 10 mg. Per batch is er een analysecertificaat, met massaspectrometrie en een HPLC-zuiverheid van 99% of hoger. De webshop verzendt vanuit een magazijn in de EU naar adressen binnen Europa, en in Nederland duurt levering 2 tot 4 werkdagen. Het product is uitsluitend voor onderzoek bedoeld en dus niet hetzelfde als het geneesmiddel; hoe je het certificaat controleert, lees je in een analysecertificaat lezen.
Veelgestelde vragen over tirzepatide
Is Trizzy hetzelfde als het medicijn met tirzepatide?
Nee. De werkzame stof heeft dezelfde naam, maar het medicijn is een afgewerkt product: een vaste formulering, meestal in een pen, gemaakt en gecontroleerd volgens de regels voor geneesmiddelen en beoordeeld door een registratieautoriteit. Trizzy is een flacon met poeder voor het laboratorium.
Werkt tirzepatide beter dan semaglutide?
In SURMOUNT-5, een directe vergelijking bij volwassenen met obesitas zonder diabetes, gaf tirzepatide na 72 weken meer gewichtsverlies: 20,2% tegenover 13,7%. Eén studie beantwoordt niet alle vragen, bijvoorbeeld over bijwerkingen op lange termijn. Een overzicht van alle drie de GLP-1-peptiden staat in semaglutide, tirzepatide en retatrutide vergeleken.
Wat gebeurt er met het gewicht na het stoppen?
Daar keek SURMOUNT-4 naar. Deelnemers die na een periode met tirzepatide overstapten op placebo, kwamen een flink deel van het verloren gewicht weer aan, terwijl wie doorging verder afviel. Het effect lijkt dus af te hangen van voortdurende prikkeling van de receptoren.
Waarom is één keer per week genoeg?
Door de vetzuurketen bindt tirzepatide aan albumine en wordt het traag afgebroken. Met een halfwaardetijd van ongeveer vijf dagen is er na een week nog voldoende stof in het bloed over.
Alleen voor onderzoek. Deze pagina beschrijft Tirzepatide voor wetenschappelijk onderzoek. Het product in de webshop is een onderzoeksreagens en niet bedoeld voor gebruik bij mens of dier; bestaat er een geregistreerd geneesmiddel met dezelfde werkzame stof, dan is dat een ander product. De doses op deze pagina komen uit gepubliceerde studies en zijn geen medisch advies. Houd je altijd aan de wetgeving die voor jou geldt.