Selank

Tuftsine met een verlengstuk

Tuftsine is een piepklein peptide van vier aminozuren (Thr-Lys-Pro-Arg) dat het lichaam zelf aanmaakt. Het wordt afgesplitst van antistoffen van het type IgG en spoort afweercellen aan om ziekteverwekkers op te ruimen. De naam verwijst naar de Amerikaanse Tufts-universiteit, waar het werd ontdekt. In het bloed wordt tuftsine echter snel afgebroken.

Onderzoekers van de Russische Academie van Wetenschappen zetten er drie bouwstenen achter, Pro-Gly-Pro, die het molecuul beter bestand maken tegen enzymen. Het resultaat heet Selank, ook bekend als TP-7, en trok vooral de aandacht door een dempend effect op angstig gedrag in dierproeven. In Rusland is het als neusdruppels geregistreerd bij angststoornissen; in de EU en de Verenigde Staten is het geen geneesmiddel.

Hoe Selank werkt: drie sporen

Een vaste receptor waarop Selank past als een sleutel in een slot, is nooit gevonden. De studies wijzen eerder op een paar systemen die tegelijk worden bijgestuurd, en geen daarvan is volledig opgehelderd.

Het eerste spoor is GABA, de belangrijkste remmende boodschapperstof in de hersenen. Benzodiazepinen versterken het effect van GABA krachtig, wat ook hun sufmakende werking verklaart. In rattenstudies veranderde Selank de activiteit van genen die bij de GABA-signalering horen, en er zijn aanwijzingen dat het de gevoeligheid van GABA-receptoren subtieler bijstelt.

Het tweede spoor loopt via enkefalinen: kleine, lichaamseigen opioïde peptiden die meedoen in de regeling van stress en pijn. In laboratoriumproeven met bloedserum remde Selank de enzymen die enkefalinen afbreken. Verloopt die afbraak trager, dan blijven de eigen enkefalinen langer actief; de Russische onderzoekers zien daarin een mogelijke verklaring voor het angstremmende effect.

Het derde spoor is de erfenis van tuftsine. In cel- en dierstudies beïnvloedt Selank de aanmaak van cytokinen, de signaalstoffen van het afweersysteem. Daarnaast verschenen rattenstudies over serotonine en over de groeifactor BDNF in de hippocampus. Hoe al die sporen samenhangen, en welk ervan bij mensen de doorslag zou geven, is onbekend.

Wat het onderzoek laat zien, en wat ontbreekt

Het onderzoek naar Selank loopt van reageerbuis tot patiënt, maar niet elk niveau weegt even zwaar:

Op papier is het profiel aantrekkelijk: een stof die angstig gedrag dempt zonder dat proefdieren of patiënten suf worden. Maar bijna alle publicaties komen uit een kleine kring van Russische onderzoekers, en veel ervan verschenen alleen in Russischtalige tijdschriften. Opzet, aantallen en statistiek zijn daardoor lastig te controleren.

Wat ontbreekt, zijn grote gerandomiseerde studies met een placebogroep, herhaald door groepen buiten Rusland. Zolang die er niet zijn, blijft Selank een interessant onderzoeksmolecuul met een Russisch dossier, en geen stof waarvan de werking bij mensen vaststaat.

Doses in de literatuur: weinig houvast

Over doseringen valt voor Selank weinig met zekerheid te zeggen. Het geregistreerde Russische middel bestaat uit neusdruppels, maar de onderbouwing daarvan staat in Russische registratiestukken en niet in internationaal toegankelijke dosisstudies.

In dierstudies kregen ratten en muizen Selank via de neus of via een injectie in de buikholte, in hoeveelheden per kilo lichaamsgewicht die per studie en proefopzet verschillen. De precieze waarden staan in de methodebeschrijving van elke afzonderlijke publicatie. Westers onderzoek naar de dosis bij mensen, met oplopende doses en metingen in het bloed, is niet gepubliceerd.

Op internet circuleren schema's met vaste aantallen microgram per dag. Die komen niet uit gepubliceerde dosisstudies en horen daarom niet in een overzicht van de literatuur.

Bijwerkingen, risico's en open vragen

• Weinig gemelde bijwerkingen. De Russische studies beschrijven Selank als goed verdragen, zonder de sufheid die bij benzodiazepinen hoort. Kleine studies missen zeldzame bijwerkingen echter gemakkelijk.
• Gewenning nauwelijks onderzocht. De onderzoekers melden geen gewenning of ontwenningsverschijnselen, maar langlopende studies die daar gericht naar kijken, zijn schaars.
• Ingreep in het afweersysteem. Als afgeleide van tuftsine beïnvloedt Selank ook afweersignalen. Wat dat bij langdurige blootstelling betekent, is niet bekend.
• Combinaties onbekend. Hoe Selank samengaat met andere stoffen die op het GABA-systeem werken, is nauwelijks in kaart gebracht.
• Een onderzoeksflesje is geen geneesmiddel. Poeder voor het lab komt niet uit de productieketen van de Russische neusdruppels. Zuiverheid en identiteit moeten per batch worden aangetoond.

Selank kopen: waar let je op?

Selank is een kort peptide dat relatief eenvoudig te maken is, maar ook makkelijk te verwarren met verwante neuropeptiden en aangepaste varianten. Loop voor je bestelt deze punten na:

• De massa op het certificaat. Verwacht 751,9 Da. In het massaspectrum zie je meestal een piek net boven 752 (het molecuul met één extra proton) en soms een piek rond 377 (met twee).
• Geen variant of verwisseling. Er circuleren versies met een acetylgroep aan het begin of een amidegroep aan het eind. Die wegen anders en zijn een ander product. Semax, dat vaak in één adem met Selank wordt genoemd, weegt 813,9 Da.
• De inhoud in milligram. Etiket en certificaat horen dezelfde hoeveelheid te noemen, bijvoorbeeld 10 mg per flesje, en het moet om Selank alleen gaan, niet om een mengsel.
• Gevriesdroogd poeder. Een onderzoeksflesje bevat een droog wit poeder of koekje. Kant-en-klare druppels of oplossingen zijn een ander product, met een onbekende houdbaarheid.
• Bewaren bij ontvangst. Het flesje hoort droog en donker in de vriezer bij -20 °C; na het oplossen gaat het in de koelkast (2 tot 8 °C).

In de webshop van King Peptides heet het product Selank 10 mg. Het wordt gevriesdroogd geleverd. King Peptides geeft een HPLC-zuiverheid van minimaal 98,88% op, en het analyserapport met batchnummer en massaspectrometrie staat op de labpagina van de webshop. Het pakket vertrekt uit een EU-magazijn; in Nederland duurt de levering 2 tot 4 werkdagen. Bacteriostatisch water is er ook te koop, en alles is uitsluitend bedoeld voor onderzoek. Hoe je het certificaat leest, staat in een analysecertificaat lezen; oplossen en bewaren komt aan bod in peptiden oplossen en bewaren.

Veelgestelde vragen over Selank

Is Selank hetzelfde als tuftsine?

Nee. Tuftsine bestaat uit vier aminozuren en komt van nature in het lichaam voor. Selank is een synthetische verlenging met drie extra bouwstenen, waardoor het stabieler is en in studies een ander profiel laat zien, meer gericht op angst en stress dan op afweer alleen.

Maakt Selank suf?

In de gepubliceerde studies niet, en juist daarin onderscheidt het zich van benzodiazepinen. Die waarneming komt wel uit een beperkt aantal, overwegend Russische studies.

Wat is het verschil met Semax?

Beide peptiden komen uit Russisch onderzoek en eindigen op Pro-Gly-Pro. Selank is afgeleid van tuftsine en wordt onderzocht op angst en stress. Semax is afgeleid van een stukje van het hormoon ACTH en wordt vooral onderzocht op herstel na een beroerte en op cognitie.

Is Selank in Nederland of België een geneesmiddel?

Nee. Selank is alleen in Rusland geregistreerd. In Nederland en België is het uitsluitend verkrijgbaar als onderzoeksstof voor het laboratorium, en zo'n flesje is een ander product dan het Russische geneesmiddel.